Okullarda Kaynak Kitap Yasak mı? 2026-2027 Genelgesi

Kısa cevap: okul, Bakanlığın ücretsiz dağıttığı kaynaklar dışında hiçbir kitabı ya da test kitapçığını sınıfta kullandıramaz; deneme sınavı ile dönem başında seviye ölçen sınavları (genelgedeki adıyla hazır bulunuşluk ve tarama sınavı) yaptıramaz, bunları öğrenciye satın aldıramaz. Yasaklanan şey okulun yaptığı iş: sınıfta ortak bir kitabı kullandırmak ve çocuğa para harcatmak. Velinin evde kendi seçtiği kitabı alması bu kuralın konusu değil.

Bu yılın kaynağı 2026-2027 genelgesi. Yıllara bağlı olmayan kalıcı kural ise bir yönetmelikte duruyor: Bakanlığın ders kitaplarını inceleyen kurulunun (Talim ve Terbiye Kurulu) incelemediği yardımcı kitaplar öğrencilere okutulamıyor.

Bir de dürüst bir sınır çizelim: genelgede “kaynak kitap” ya da “yardımcı kitap” diye bir tamlama geçmiyor; “öğretmen kitap adı söyleyemez” cümlesinin mevzuatta bire bir karşılığını bulamadık. Aşağıda her başlığı kaynağıyla açtık.

Konu	Kural	Dayanağı
Ücretsiz dağıtılan kaynak dışındaki materyal	Okulda kullandırılamaz	2026-2027 genelgesi, 29. madde
İncelenmemiş yardımcı kitap	Öğrencilere okutulamaz	Ders Kitapları Yönetmeliği, 32. madde
Deneme, tarama ve seviye ölçme (hazır bulunuşluk) sınavı	Uygulanamaz, satın aldırılamaz	2026-2027 genelgesi, 21. madde
Belirli marka ya da ithal kırtasiye seti	Veli mecbur bırakılamaz	2026-2027 genelgesi, 29. madde
Ders kitabı adı altında ücret	Alınamaz; kitaplar ücretsiz dağıtılır	Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği, 53. madde
Özel okulda kitap-kırtasiye	Ayrı kalem; mayısta ilan edilir, talep eden veli yararlanır	Aynı yönetmelik, 53 ve 54. maddeler
Öğretmenin sözlü tavsiyesi	Metinlerde karşılığını bulamadık	—
Kurala uymayan özel okul	İdari para cezası, tekrarında ağırlaşır	5580 sayılı Kanun, 7. madde

Okullarda kaynak kitap yasak mı?

Bu yılın dayanağı, Millî Eğitim Bakanlığının 19 Ağustos 2026 tarihli duyurusuyla açıkladığı 2026/70 sayılı genelge; 44 maddelik tam metni PDF olarak yayımlanıyor. Genelgeler Resmî Gazete’de çıkmaz; tek resmî metin bu PDF’tir ve aşağıdaki alıntılar da madde numaraları da oradan. Duyuru sayfasında ne genelge sayısı ne de madde numarası yer alıyor, cümleler orada sadeleştirilerek aktarılmış.

Genelgenin 29. maddesindeki cümle şöyle: “Bakanlıkça ücretsiz dağıtımı yapılan kaynaklar dışındaki materyallerin okul/kurumlarda kesinlikle kullandırılmaması”. Buradaki materyal, kitaptan test kitapçığına ve föye kadar bütün ders malzemelerini kapsıyor. Aynı madde kırtasiyeyi de düzenliyor: veliler belirli markalara ve yüksek maliyetli ithal setlere mecbur bırakılamaz; bu tarafı okul öncesi için anaokulu ihtiyaç listesi yazısında açmıştık.

Genelge her yıl yenilenir; arkasındaki kalıcı hüküm ise Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği’nde. Yönetmeliğin 32. maddesi başlığıyla birlikte açık — “Öğrencilere okutulamayacak kitaplar” — ve metni şu: “Başkanlıkça incelenmeyen yardımcı kitaplar ile milletlerarası özel öğretim kurumları ve yabancılar tarafından açılmış özel okulların ders kitapları öğrencilere okutulamaz.” Buradaki “Başkanlık”, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.

Mevzuattaki “yardımcı kitap” ne demek?

Aynı yönetmelik “yardımcı kitap” tanımını dar tutuyor: Bakanlık birimleri, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile meslek örgütlerince hazırlanan ve Başkanlıkça incelenen kitaplar. Yani mevzuatın yardımcı kitap dediği şeyle piyasadaki ticari kaynak kitap aynı kutuda değil. Bu ayrımın pratik sonucu şu: 32. madde doğrudan “incelenmemiş yardımcı kitap” üzerine yazılmış, piyasadaki ticari kaynak kitabı adıyla anan bir hüküm yok. Okuldaki asıl kapı bu yüzden genelgenin 29. maddesi; yönetmelik maddesi onun arkasındaki kalıcı çerçeve. Tanımdan çıkan bu sonuç, metinde ayrıca yazılı bir hüküm değil.

İnternette dolaşan bir bilgiyi de düzeltelim: Millî Eğitim Temel Kanunu’nun 55. maddesinde “Bakanlıkça belirlenen kitaplar dışında kitap okutulamaz” diye bir hüküm yok; birinci fıkra 2008’de Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş. Zincir tersine işliyor: 1739 sayılı Kanun Bakanlığa yönetmelik çıkarma yetkisi veriyor, kural yönetmelikte duruyor.

Öğretmen kaynak kitap aldırabilir mi, önerebilir mi?

İki soruyu ayırmak gerekiyor. Aldırmak kapalı: sınıfça aynı kitabın alınıp derste kullanılması, genelgenin “kullandırılmaması” dediği şeyin ta kendisi; deneme sınavlarında ise fiil doğrudan metinde yazılı: “öğrencilere satın aldırılmasına izin verilmemesi”.

Önermek ise farklı bir fiil ve karşılığını bulamadık. Genelgenin dokuz sayfalık metninde “kaynak kitap” ve “yardımcı kitap” tamlamaları hiç geçmiyor; ilkokul-ortaokul ve lise yönetmeliklerinde de yok. Bu yüzden bazı haberlerde okuduğunuz “kaynak kitap önerilmesi yasak” cümlesi (örnek haber) genelgenin sözü değil, ondan çıkarılmış bir yorum. Metnin yasakladığı fiiller kullandırmak ve satın aldırmak.

Pratikte: bir öğretmenin sohbette kitap adı söylemesi ile sınıfa “hepiniz şu kitabı alıp yarın getirin” demesi aynı şey değil. Ayrımı şöyle kurabilirsiniz: kitabın adı sınıfta ortak bir zorunluluğa dönüştüyse, sınıf listesi çıkarıldıysa ya da parası toplanıyorsa artık tavsiye değil kullandırma sayılıyor. İkincisiyle karşılaşırsanız dayanağınız 29. maddedir.

Deneme ve tarama sınavı için para istenebilir mi?

Hayır. Bu yılın en somut yeniliği de burada. Genelgenin 21. maddesi “tüm eğitim kademelerinde” diye başlıyor — yani anaokulundan liseye kadar her okulda — ve Bakanlığın kendi ölçme araçları dışında kalan, “öğrencileri birbirleriyle yarıştıran, sıralamaya tabi tutan ya da velilere ilave mali yük getiren deneme sınavı, hazır bulunuşluk uygulaması, tarama sınavı ve benzeri sınavların okullarda uygulanmasına veya öğrencilere satın aldırılmasına izin verilmemesi” diyor. Üç şart “ya da” ile bağlanmış: sınav ücretsiz olsa bile öğrencileri sıralıyorsa yine kapsamda. Özel yayınevlerinin bu amaçla hazırladığı sınavlar da aynı kapsamda sayılıyor.

Maddenin devamı kapıyı büsbütün kapatıyor: “adı veya niteliği ne olursa olsun Bakanlık dışında hazırlanan ve organize edilen sınav niteliği taşıyan hiçbir uygulamaya izin verilmemesi”. Dışarıda kalan tek şey, genelgenin atıf yaptığı yönetmelikteki ortak sınavlar ile Bakanlığın kendi araçları. Buradaki ölçüt sınavın adı değil: Bakanlığın kendi ölçme aracı değilse ve öğrencileri sıralıyor ya da veliye ek para çıkarıyorsa madde kapsamına giriyor.

Ders kitapları ücretsiz mi, nasıl dağıtılıyor?

Ücretsiz — ve dağıtım özel okulları da kapsıyor. Bakanlığın Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü, ücretsiz ders kitaplarının teslimine ilişkin duyuru sayfasında yayımladığı 14 Temmuz 2026 tarihli resmî yazıda kapsamı “resmî ve özel okul öncesi eğitim, ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler” diye yazıyor — yani hem devlet hem özel okullar kapsamda; özel okulların kitaplarının da il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerince dağıtılacağını ekliyor.

Sayfadaki “Resmi Yazı” bağlantısında iki pratik ayrıntı daha var: takım kitaplarda ders kitabı ile öğrenci çalışma kitabı birlikte veriliyor; bütün ders kitaplarının içerikleri ve dinleme bölümleri EBA’da PDF olarak da sunuluyor. Yani “kitap eksik kaldı” durumunda ilk bakılacak yer EBA olabiliyor.

Yasadaki dayanak da eski: 1739 sayılı Kanun eğitim araç ve gereçlerini “paralı veya parasız olarak” sunmayı Bakanlığın görevi sayıyor ve tarifini ders kitabıyla sınırlamıyor.

Özel okulda kitap ücreti nasıl işler?

Özel okulda çerçeve iki katmanlı. Birincisi kesin bir yasak: Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği 53. maddesinde “Okullar tarafından ders kitabı adı altında hiçbir ücret alınamaz” diyor. Bakanlık 2025 yazında 81 ile gönderdiği denetim talimatında bunu şöyle duyurmuştu: ücretsiz dağıtılan kitapların kullanılması zorunlu, onaylananların dışında ders kitabı kullanılamaz.

İkinci katman kitap-kırtasiye kalemi. Aynı yönetmelik bunu eğitim ücretinden ayrı bir kalem sayıyor, mayıs sonuna kadar belirlenmesini istiyor ve fıkrayı şu cümleyle bitiriyor: bu hizmetlerden talep eden veliler faydalanır. Bakanlığın kendi soru-cevap sayfasındaki karşılığı daha da düz: “Bu fıkrada yer alan hizmetler zorunlu olmayıp talep eden velilerin öğrencileri faydalanacaktır.” Yani kitap seti, eğitim ücretinin içine gizlenmiş zorunlu bir paket değil. Kayıt parası ve bağış tarafını bağış ve kayıt parası yazımızda açmıştık; burada yalnız kitap kalemine bakıyoruz.

Kitap parası fahiş gelirse ne oluyor?

İlan düzeni velinin elini güçlendiriyor: ücretler ayrı ayrı ilan edilir, ilan edilmeden para alınamaz, ilan edilenin üzerinde ücret istenemez ve yönetmelikte sayılanların dışında bağış dahil hiçbir ad altında para alınamaz (54. madde). Bu yıl bir takvim istisnası da oldu: Kurban Bayramı mayıs sonuna denk geldiği için kurumlara ücret ilanlarını 26 Haziran 2026 saat 23.59’a kadar işleme izni verildi.

Denetim tarafı da boş değil: Bakanlık Ocak 2025’te, kitap-kırtasiye dahil ek hizmet ücretlerini maliyeti aşan oranlarda ilan eden okullar hakkında inceleme ve soruşturma başlattığını duyurmuştu. Kitap setinin fiyatı için resmî bir tarife yok; rakamın hangi bantta ilan edildiğini özel okul fiyatları yazısında anlattık.

Kaynak kitap ya da deneme parası iade edilir mi?

Burada dürüst olmak gerekiyor: kaynak kitap veya deneme bedelinin iadesini düzenleyen bir hüküm bulamadık; kayıt ücretinin iadesi ise ayrı ve net bir konu — onu ücret iadesi yazımızda anlattık. Elimizdekiler dolaylı.

Devlet okulunda en yakın metin okul öncesine ait: Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği çocuklara sunulmayan hizmet için katkı payı istenemeyeceğini, kayıt yaptırıp hiçbir hizmet almadan vazgeçen veliye katkı payının iade edileceğini söylüyor. İkisi de aylık katkı payıyla ilgili, kitap parası için birebir dayanak değil — ama “karşılığı verilmemiş ödeme” tartışmasında işinize yarar.

Özel okulda ise yönetmeliğin iade maddesi yalnız öğrenim ücretini düzenliyor; kitap-kırtasiye bedelinin iade oranı orada yok, o kalemde sözleşmeniz ve genel tüketici hükümleri işler. Anlaşma çıkmazsa 2026 için değeri 186.000 TL’nin altındaki anlaşmazlıklarda il ve ilçe tüketici hakem heyetlerine başvuruluyor; bu yol yalnız özel okul için geçerli.

Kurala uyulmazsa nereye başvurulur?

Devlet okulu ile özel okulun yolu ayrı. Karışmasın diye tek tabloda:

	Devlet okulu	Özel okul
İkinci adres	İlçe ve il millî eğitim müdürlüğü	İl müdürlüğü özel öğretim birimi
Para anlaşmazlığı	Tüketici yolu yok	Tüketici hakem heyeti
Okula ceza	Genelge izlemeyi valiliklere veriyor; ayrı yaptırım maddesi yok	İdari para cezası, tekrarında ağırlaşıyor

İkisinde de ilk adres okul müdürlüğüne yazılı başvuru. Merkezî hat ise Bakanlığın iletişim merkezi 444 0 632 ve CİMER; iletişim merkezine yaptığınız başvurunun sonucunu e-Devlet’ten sorgulayabiliyorsunuz.

Cezada iki taraf ayrılıyor. Devlet okulunda kuralı uygulamayan öğretmen ya da idareciye uygulanacak somut bir disiplin maddesi bulamadık; genelge kapanışında izleme ve değerlendirmeyi Bakanlık birimleri ile valiliklere veriyor, şikâyetlerin dikkate alınmasını ise kayıt parası maddesinde söylüyor. Özel okulda ise 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu net: yönetmelik hükümlerine aykırı fiillerde brüt asgari ücretin beş katı idari para cezası uygulanıyor, aynı fiil tekrarlanırsa ceza beş katına çıkıyor, üçüncüde kurum açma izni iptal ediliyor (7. madde).

Bu kural yeni mi?

Kısmen. Materyal hükmü yeni değil: geçen yılın genelge duyurusunda da “ücretsiz dağıtımı yapılan kaynaklar dışındaki materyaller okul/kurumlarda kullandırılmayarak, velilere maddi külfet oluşturacak bu tür uygulamalardan kaçınılacak” cümlesi vardı.

Bu yıl duyuru diline yeni giren iki şey var — kıyası iki genelgenin tam metni üzerinden değil, Bakanlığın iki duyurusu üzerinden yaptığımızı belirtelim. Birincisi deneme, seviye ölçme (hazır bulunuşluk) ve tarama sınavı yasağı: geçen yılın duyurusunda bu üç ifade de, “yayınevi” kelimesi de hiç geçmiyordu. İkincisi kırtasiye dili: “belirli marka” ve “ithal kırtasiye seti” de bu yılla birlikte metne girdi. Kayıt parasında ise dil sertleşmiş — önceki metin yalnızca şikâyetlerin valiliklerce değerlendirileceğini söylerken bu yılki doğrudan zorunlu ücret alınmamasını istiyor. Aynı genelgenin kıyafet ve arma tarafı ise okul kıyafeti yazısında.

Sık sorulan sorular

İlkokulda kaynak kitap yasak mı?

Kural okul türüne göre değişmiyor. Materyal maddesi “okul/kurumlarda” diyor, sınav maddesi “tüm eğitim kademelerinde”, yani anaokulundan liseye kadar, ifadesiyle başlıyor.

Öğretmen PDF olarak soru gönderebilir mi?

Genelge PDF paylaşımını yasaklamıyor, kanalı sınırlıyor: 37. maddede ödev ve bilgilendirmelerde Bakanlığın belirlediği dijital platformlar dışındaki araçlardan kaçınılması isteniyor.

Çocuğuma kendim kitap alsam sorun olur mu?

Hayır. Yasağın öznesi okul: sınıfta kullandırmak ve öğrenciye satın aldırmak. Evde hangi kitapla çalışacağınız bu metinlerin konusu değil.

Anaokulunda kaynak kitap olur mu?

Okul öncesinde ilkokuldaki gibi ders kitabı üzerinden yürüyen bir düzen yok; buna karşılık Bakanlığın ücretsiz dağıtım kapsamı okul öncesini de sayıyor, yani bu yaşta kullanılan kitaplar da okula ücretsiz geliyor. Anaokulunda karşılaşacağınız şey kitap değil malzeme listesi olur; yaş gruplarına göre gün akışını yaşa göre anaokulu rehberinde anlattık. Okul arayışını semte göre daraltmak isterseniz Ümitköy bölge sayfasına, okul öncesine dair diğer kısa başlıklar için sık sorulan sorular sayfasına bakabilirsiniz.

Kesin olan ne, belirsiz kalan ne?

Kesin olan üç şey var: okulda ücretsiz dağıtılan kaynaklar dışındaki materyal kullandırılamıyor, deneme ve tarama sınavı için para istenemiyor, özel okul ders kitabı adıyla ücret alamıyor. Belirsiz kalan yer öğretmenin sözlü tavsiyesi — karşılığını bulamadık, bulmuş gibi de yazmıyoruz.

Elinizdeki en kullanışlı araç konuyu telefonda değil yazılı sormak: hangi materyal isteniyor, bedeli var mı, varsa hangi kalemde ilan edilmiş. Yazılı soru, cevabı da yazılı hale getiriyor.